ශ්රී ලංකාවේ ව්යාපාරික ක්ෂේත්රය තුළ සාර්ථක වීමට නම්, දක්ෂ සේවක මණ්ඩලයක් බඳවා ගැනීම මෙන්ම ඔවුන්ව නීත්යානුකූලව කළමනාකරණය කිරීමද ඉතා වැදගත් වේ. ඔබ නව ව්යාපාරයක් ආරම්භ කළත්, දැනට පවතින ව්යාපාරය පුළුල් කළත්, ලංකාවේ කම්කරු නීති රීති පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් තිබීම අත්යවශ්ය වේ.
Read more about business on vyapara.lk 👇🏼
මෙම ලිපියෙන් ශ්රී ලංකාවේ නීත්යානුකූලව සේවකයින් බඳවා ගැනීමේදී ඔබ අනුගමනය කළ යුතු පියවර සහ වැදගත් නීතිමය කරුණු පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.
සේවකයා අයත් වන නීතිමය කාණ්ඩය හඳුනා ගැනීම
ලංකාවේ සේවකයින් ප්රධාන වශයෙන් පනත් කිහිපයකට යටත් වේ. ඔබේ ව්යාපාරයේ ස්වභාවය අනුව මෙය වෙනස් විය හැක:
- සාප්පු හා කාර්යාල සේවක පනත (Shop and Office Employees Act): බොහෝ සිල්ලර වෙළඳසැල්, කාර්යාල සහ සේවා සපයන ආයතන මෙයට අයත් වේ.
- පඩිපාලක සභා ආඥා පනත (Wages Boards Ordinance): කර්මාන්ත ශාලා, වතු ක්ෂේත්රය සහ ඉදිකිරීම් වැනි විශේෂිත වෙළඳ අංශවල සේවකයින් මෙයට අයත් වේ.
- කර්මාන්තශාලා ආඥා පනත (Factories Ordinance): නිෂ්පාදන ක්රියාවලීන් සිදුකරන ස්ථාන සඳහා මෙය අදාළ වේ.
- පත්වීම් ලිපියක් ලබා දීම (Letter of Appointment)
නීත්යානුකූලව සේවකයෙකු බඳවා ගැනීමේ පළමු සහ වැදගත් පියවර වන්නේ විධිමත් පත්වීම් ලිපියක් නිකුත් කිරීමයි. සාප්පු හා කාර්යාල සේවක පනත යටතේ සේවකයෙකු වැඩ ආරම්භ කරන දිනම මෙම ලිපිය ලබා දීම අනිවාර්ය වේ.
පත්වීම් ලිපියක ඇතුළත් විය යුතු කරුණු:
- සේවකයාගේ නම සහ තනතුර.
- සේවය ආරම්භ කරන දිනය.
- වැටුප් විස්තර (මූලික වැටුප සහ දීමනා).
- වැඩ කරන වේලාවන් සහ නිවාඩු පිළිබඳ විස්තර.
- පරිවාස කාලය (Probation Period) – සාමාන්යයෙන් මාස 6කි.
- සේවය අවසන් කිරීමේ කොන්දේසි.
අවම වැටුප සහ ගෙවීම් (Minimum Wage)
2026 වසරේ පවතින නව සංශෝධන අනුව, ශ්රී ලංකාවේ පෞද්ගලික අංශයේ ජාතික අවම මාසික වැටුප රුපියල් 30,000/- ක් වන අතර අවම දෛනික වැටුප රුපියල් 1,200/- කි. කිසිදු සේවා යෝජකයෙකුට මීට වඩා අඩු වැටුපක් ගෙවිය නොහැක.
සේවා නියුක්තිකයන්ගේ අර්ථසාධක අරමුදල (EPF) සහ සේවා නියුක්තිකයන්ගේ භාර අරමුදල (ETF)
ලංකාවේ සේවකයෙකු බඳවා ගත් දින සිට ඔවුන්ව EPF සහ ETF සඳහා ලියාපදිංචි කිරීම අනිවාර්ය වේ. එය සේවකයා ස්ථිර ද, අනියම් ද යන්න මත වෙනස් නොවේ.
| අරමුදල | සේවා යෝජකයාගේ දායකත්වය | සේවකයාගේ දායකත්වය | එකතුව |
| EPF | 12% | 8% | 20% |
| ETF | 3% | – | 3% |
සේවා යෝජකයා විසින් සෑම මසකම ඊළඟ මස 15 වන දිනට පෙර මෙම මුදල් අදාළ අංශ වෙත බැර කළ යුතුය. ප්රමාද වන සෑම දිනකටම අධික දඩ මුදල් ගෙවීමට සිදුවන බව මතක තබා ගන්න.
සේවා කාලය සහ අතිකාල දීමනා (Overtime)
සාමාන්යයෙන් සේවකයෙකු දිනකට පැය 8ක් සහ සතියකට පැය 45ක් සේවය කළ යුතුය. මීට අමතරව සිදුකරන සෑම පැයකටම අතිකාල දීමනා (OT) ගෙවිය යුතුය.
- OT ගණනය කිරීම: සාමාන්ය පැයක වැටුප මෙන් 1.5 ගුණයක්.
- පෝය දින: පෝය දින නිවාඩු දිනයක් වන අතර, එදින සේවය කරන්නේ නම් සාමාන්ය දෛනික වැටුප මෙන් 1.5 ගුණයක් ගෙවිය යුතුය.
සේවකයින් හට ඇති නිවාඩු වර්ග (Leave Entitlement)
සේවකයෙකුට වසරක් සම්පූර්ණ වූ පසු පහත නිවාඩු සඳහා හිමිකම් ලැබේ:
- වාර්ෂික නිවාඩු (Annual Leave): දින 14 කි.
- අනියම් නිවාඩු (Casual Leave): දින 7 කි.
- ප්රසව නිවාඩු (Maternity Leave): සේවිකාවකගේ පළමු සහ දෙවන දරු උපත් සඳහා දින 84 ක වැටුප් සහිත නිවාඩු හිමි වේ.
සේවය අවසන් කිරීම
සේවකයෙකුගේ සේවය අවසන් කිරීමේදී “සේවකයන්ගේ සේවය අවසන් කිරීමේ පනත” (TEWA) යටතේ දැඩි නීති පවතී. සේවකයෙකු විනය විරෝධී ක්රියාවක් නොකරන්නේ නම්, ඔහුගේ සේවය අවසන් කිරීමට නම් කම්කරු කොමසාරිස්වරයාගේ අනුමැතිය හෝ සේවකයාගේ ලිඛිත කැමැත්ත අවශ්ය වේ.
පාරිතෝෂික දීමනාව (Gratuity)
ඔබේ ආයතනයේ සේවකයින් 15 දෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි ප්රමාණයක් සේවය කරන්නේ නම් සහ යම් සේවකයෙකු වසර 5ක් අඛණ්ඩව සේවය කර ඇත්නම්, ඔහු ඉල්ලා අස්වන විට හෝ සේවයෙන් ඉවත් කරන විට සෑම සේවා වසරකටම අඩ මසක වැටුප බැගින් පාරිතෝෂික දීමනාවක් ගෙවිය යුතුය.
ව්යාපාරිකයින්ට වැදගත් උපදෙස්
- ලේඛන පවත්වාගෙන යාම: පැමිණීමේ ලේඛන, වැටුප් පත්රිකා සහ නිවාඩු වාර්තා අවම වශයෙන් වසර 6ක් යනතුරු සුරක්ෂිතව තබා ගන්න.
- කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුව සමඟ සහයෝගීතාව: ව්යාපාරය ලියාපදිංචි කළ පසු ඔබේ ප්රදේශයේ කම්කරු කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි වී EPF අංකයක් ලබා ගන්න.
විනය පරීක්ෂණ: සේවකයෙකු සේවයෙන් ඉවත් කිරීමට පෙර විධිමත් විනය පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීමෙන් නීතිමය ගැටලු මඟහරවා ගත හැක.
නීත්යානුකූලව සේවකයින් බඳවා ගැනීම තුළින් ව්යාපාරයේ විශ්වාසනීයත්වය වැඩිවන අතර, අනවශ්ය නඩු හබ සහ දඩ මුදල් වලින් වැළකී සිටීමට ඔබට හැකියාව ලැබේ.
ශ්රී ලංකාවේ කම්කරු නීති නිසි පරිදි අනුගමනය කරමින් සේවකයින් බඳවා ගැනීම තුළින් ඔබේ ව්යාපාරයේ වෘත්තීයභාවය තහවුරු වන අතර, එමගින් අනාගතයේදී ඇති විය හැකි අනවශ්ය නීතිමය බාධාවන්ගෙන් තොරව සාර්ථක ගමනක් යාමට මග පෑදේ.
