ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ව්යුහය දෙස බැලීමේදී කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාර (SME) යනු එහි ජීවනාලියයි. අප රටේ මුළු ව්යාපාර සංඛ්යාවෙන් 75% කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් අයත් වන්නේ මෙම ගණයටයි. කෙසේ වෙතත්, කණගාටුවට කරුණ නම්, ආරම්භ කරන බොහෝ කුඩා business ආයතන වසර 5ක් හෝ 10ක් ගතවන විටත් ආරම්භ කළ මට්ටමේම පැවතීමයි. ඒවා මහා පරිමාණ ව්යාපාර (Conglomerates) දක්වා වර්ධනය වීමේ වේගය ඉතා මන්දගාමී ය.
vyapara.lk අප අද මෙම ලිපියෙන් ගැඹුරින් විමසා බලන්නේ, ලාංකේය ව්යවසායකයෙකුට තම business එක ඊළඟ මට්ටමට ගෙන යාමට බාධා පමුණුවන ප්රධාන සාධක පිළිබඳවයි.
- ප්රාග්ධනය සහ මූල්ය කළමනාකරණයේ දුර්වලතා
ඕනෑම business එකක රුධිරය වන්නේ මුදල් හෙවත් ප්රාග්ධනයයි. ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ ව්යවසායකයින් මුහුණ දෙන ප්රධානතම ගැටළුව වන්නේ ව්යාපාරය පුළුල් කිරීමට අවශ්ය අරමුදල් සපයා ගැනීමට ඇති අපහසුවයි.
බැංකු ණය ලබා ගැනීමේ අපහසුව: වාණිජ බැංකු මගින් ණය ලබා දීමේදී ඉල්ලා සිටින ඇපකර (Collateral) සැපයීමට කුඩා ව්යාපාරිකයින්ට නොහැකි වේ.
අධික පොලී අනුපාත: පවතින ආර්ථික වටපිටාව තුළ ණය පොලී අනුපාත ඉහළ යාම නිසා ණයක් ගෙන business එකක් දියුණු කිරීම අවදානම් සහගත වී ඇත.
ගිණුම්කරණය පිළිබඳ නොදැනුවත්කම: බොහෝ දෙනා පෞද්ගලික මුදල් සහ ව්යාපාරික මුදල් වෙන් කර හඳුනා නොගනී. මේ නිසා ව්යාපාරය ලාභ ලබනවාද නැද්ද යන්න පිළිබඳ නිවැරදි චිත්රයක් ඔවුන්ට නැත.
- සාම්ප්රදායික මානසිකත්වය සහ නවෝත්පාදනය (Innovation) නොමැතිකම
සාර්ථක business එකක් වීමට නම් නිරන්තරයෙන් අලුත් විය යුතුය. නමුත් ලංකාවේ බොහෝ දෙනා කරන්නේ අසල්වැසියා සාර්ථකව කරන දෙයක් ඒ අයුරින්ම අනුකරණය කිරීමයි.
නිදසුනක් ලෙස, එක් අයෙක් සාර්ථකව සිල්ලර කඩයක් පවත්වාගෙන යන්නේ නම්, එම ප්රදේශයේම තවත් පස් දෙනෙකු සිල්ලර කඩ ආරම්භ කරයි. මෙහිදී වෙළඳපොළ ප්රමාණය (Market Size) නොවෙනස්ව පවතින අතර ලාභය පමණක් බෙදී යයි. තම business එක තුළින් පාරිභෝගිකයාට අලුත් අත්දැකීමක් ලබා දීමට හෝ පවතින ගැටළුවකට නව විසඳුමක් දීමට උත්සාහ නොකිරීම ව්යාපාරය එක තැන පල් වීමට ප්රධාන හේතුවකි.
- තාක්ෂණය වැළඳ ගැනීමට ඇති බිය
අද ලෝකයේ ඕනෑම සාර්ථක business එකක් පිටුපස තාක්ෂණය පවතී. නමුත් ශ්රී ලංකාවේ කුඩා ව්යාපාරිකයින් තාක්ෂණය යොදා ගැනීමට මැලි වේ.
ඩිජිටල් අලෙවිකරණය: තවමත් බොහෝ දෙනා පුවත්පත් දැන්වීම් හෝ අත්පත්රිකා මත යැපේ. Facebook, Instagram හෝ Google වැනි මෙවලම් හරහා ඉතා අඩු වියදමකින් විශාල පාරිභෝගික පිරිසක් වෙත යා හැකි බව ඔවුන් හඳුනාගෙන නැත.
ස්වයංක්රීයකරණය (Automation): නිෂ්පාදන ක්රියාවලියට නවීන යන්ත්ර සූත්ර එක් නොකිරීම නිසා ශ්රම පිරිවැය ඉහළ යන අතර නිමවුමේ ප්රමිතිය එක හා සමාන නොවේ.
- රාජ්ය ප්රතිපත්ති සහ නීතිමය බාධා
ව්යාපාරයක් ලියාපදිංචි කිරීමේ සිට එය පවත්වාගෙන යාම දක්වා ඇති රජයේ ක්රියාවලිය ඉතා සංකීර්ණ ය.
සංකීර්ණ බදු ක්රමය: කුඩා business හිමියෙකුට බදු ගෙවීමේ ක්රියාවලිය තේරුම් ගැනීම පවා අභියෝගයකි.
බලපත්ර ලබා ගැනීම: ප්රාදේශීය සභාව, සෞඛ්ය අංශ සහ අනෙකුත් ආයතන වලින් බලපත්ර ලබා ගැනීමට ගතවන කාලය සහ පවතින දූෂිත ක්රියාවලීන් ව්යවසායකයෙකුගේ වටිනා කාලය කා දමයි.
මෙම බාධක නිසා බොහෝ දෙනා තම business එක නිසි පරිදි ලියාපදිංචි නොකර “අවිධිමත් අංශයේ” පවත්වාගෙන යාමට පෙළඹෙන අතර, එමඟින් බැංකු ණය හෝ රජයේ සහන ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව ඔවුන්ට අහිමි වේ.
- මානව සම්පත් කළමනාකරණය පිළිබඳ ගැටළු
ව්යාපාරයක් වර්ධනය වන විට එය තනිව පාලනය කළ නොහැක. ඒ සඳහා දක්ෂ සහ කැපවූ සේවක පිරිසක් අවශ්ය වේ.
බොහෝ කුඩා business අයිතිකරුවන් සෑම දෙයක්ම තමන්ම කිරීමට උත්සාහ කරයි (Micromanagement). සේවකයින්ට වගකීම් පැවරීමට (Delegation) ඔවුන් බිය වේ. එසේම, දක්ෂ සේවකයින්ට නිසි වැටුපක් හෝ වෘත්තීය දියුණුවක් ලබා දීමට නොහැකි වීම නිසා ඔවුන් ව්යාපාරය අතහැර යාම නිතර සිදු වේ. ස්ථාවර සේවක පිරිසක් නොමැති ව්යාපාරයකට දිගුකාලීන ගමනක් යා නොහැක.
- දේශීය වෙළඳපොළට පමණක් සීමා වීම
ලංකාවේ ජනගහනය මිලියන 22කි. මෙය ඕනෑම මහා පරිමාණ business එකකට ඉතා කුඩා වෙළඳපොළකි. ලංකාවේ බොහෝ ව්යාපාර වර්ධනය නොවන්නේ ඔවුන් “අපනයන වෙළඳපොළ” (Export Market) දෙස නොබලන නිසාය.
තම නිෂ්පාදනය ජාත්යන්තර ප්රමිතියට සකස් කර, විදේශ රටවලට යැවීමට උත්සාහ කරන්නේ නම්, ව්යාපාරය දස ගුණයකින් හෝ සිය ගුණයකින් වර්ධනය කිරීමේ හැකියාව පවතී. නමුත් භාෂා දැනුම, අපනයන නීති සහ ජාත්යන්තර ගෙවීම් ක්රම පිළිබඳ ඇති නොදැනුවත්කම නිසා බොහෝ දෙනා දේශීය පාරිභෝගිකයා මතම යැපේ.
- පාරිභෝගික සේවාවේ දුර්වලතා
කුඩා business එකක් මහා පරිමාණයට ගෙන යාමට ඇති ලොකුම අවිය පාරිභෝගික විශ්වාසයයි. ලංකාවේ බොහෝ ව්යාපාර පාරිභෝගිකයාට සලකන්නේ මුදල් ලබා ගන්නා තුරු පමණි. අලෙවියෙන් පසු සේවාව (After Sales Service) සහ පාරිභෝගික පැමිණිලිවලට ඇහුම්කන් දීම අප රටේ ඉතා අවම මට්ටමක පවතී. එක් අතෘප්තිමත් පාරිභෝගිකයෙකු නිසා තවත් අනාගත පාරිභෝගිකයින් දස දෙනෙකු අහිමි වන බව ව්යවසායකයින් වටහා ගත යුතුය.
ඔබේ Business එක වර්ධනය කර ගන්නේ කෙසේද?
ඔබත් කුඩා business හිමියෙකු නම්, මෙම තත්වයෙන් මිදී ඉදිරියට යාමට පහත පියවර අනුගමනය කළ හැකිය:
- සැලැස්මක් සකස් කරන්න: ඉදිරි වසර 5 තුළ ඔබේ ව්යාපාරය තිබිය යුතු තැන පිළිබඳව ලිඛිත සැලැස්මක් (Business Plan) සකස් කරන්න.
- තාක්ෂණයට ආයෝජනය කරන්න: අවම වශයෙන් සමාජ මාධ්ය හරහා ඔබේ නිෂ්පාදන ප්රවර්ධනය ආරම්භ කරන්න.
- ජාලකරණය (Networking): වෙනත් ව්යවසායකයින් සමඟ සම්බන්ධ වී අදහස් හුවමාරු කර ගන්න.
පාරිභෝගිකයා රජ කරවන්න: සැමවිටම ඔවුන් බලාපොරොත්තු වන සේවාවට වඩා වැඩි යමක් ලබා දෙන්න.
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට නම්, අපේ රටේ කුඩා business මහා පරිමාණ ව්යාපාර බවට පත්වීම අනිවාර්ය වේ. ඒ සඳහා ව්යවසායකයාගේ උනන්දුව මෙන්ම රජයේ සහයෝගය ද එකසේ අවශ්ය වේ.
ඔබේ ව්යාපාරික සිහිනය ජය ගැනීමට vyapara.lk අපි සැමවිටම ඔබ සමඟ සිටින්නෙමු.
