ව්යවසායකත්වය යන වචනය ඇසෙන විට අපට බොහෝ විට සිහිපත් වන්නේ නිදහස, ස්වාධීනත්වය, තමන්ගේම කාලය පාලනය කිරීම සහ සාර්ථකත්වයේ කූටප්රාප්තියයි. සමාජ මාධ්යවල පළවන “සාර්ථකත්වයේ කතා” (Success Stories) මගින් පෙන්වන්නේ දිදුලන ප්රතිඵලය පමණි. නමුත් එම සාර්ථකත්වය පිටුපස සැඟවුණු, කිසිවෙකුත් කතා නොකරන “කැපකිරීම්” සමූහයක්ද පවතී.
ඕනෑම ව්යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමට හෝ පවත්වාගෙන යාමට පෙර ඔබ ඔබගෙන්ම ඇසිය යුතු වැදගත්ම ප්රශ්නය වන්නේ, “මගේ අදහස හොඳද?” යන්න නොව, “මේ ගමන වෙනුවෙන් කළ යුතු පෞද්ගලික කැපකිරීම්වලට මම සැබවින්ම සූදානම්ද?” යන්නයි. මෙම ලිපිය මගින් ව්යවසායකයෙකු වීමේදී ඔබට අහිමි විය හැකි දේවල් සහ ඒ සඳහා ඔබ සූදානම් විය යුතු ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ.
1. “තමන්ගේම බොස් තමන්” වීමේ සැඟවුණු පිරිවැය
තමන්ගේම ව්යාපාරයක් කිරීම ආකර්ෂණීය දෙයක් ලෙස පෙනුනද, එහි ඇත්තම තත්ත්වය වන්නේ වෙනත් කිසිවෙකුට බෙදාගත නොහැකි දැවැන්ත වගකීමක් තනිවම කරට ගැනීමයි. සාමාන්ය රැකියාවක් කරන පුද්ගලයෙකුට කාර්යාලයෙන් පිටවූ පසු සියලු වගකීම් අමතක කළ හැකිය. නමුත් ව්යවසායකයෙකුට එසේ කළ නොහැක. ව්යාපාරයේ ගැටලු, සැලසුම් සහ පීඩනය ඔවුන් නිවසට, පෞද්ගලික සබඳතාවලට සහ නින්දට පවා රැගෙන යයි.
ව්යාපාරයක මුල් අවධියේදී කාලය, මුදල් සහ ශක්තිය යන තුනම අසීමිත ලෙස වැය කිරීමට සිදුවේ. ඔබ ස්ථාවරත්වය හෝ පහසුවක මුලදීම අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, ව්යවසායකත්වය ඔබව දැඩි ලෙස කලකිරීමට පත් කරනු ඇත.
2. මූල්යමය කැපකිරීම්: අඩු ආදායමකට එහා ගිය අවදානමක්
බොහෝ දෙනා සිතන්නේ ව්යාපාරයක් පටන් ගත් විට මුල් කාලයේ ආදායම අඩු වීම පමණක් මූල්ය කැපකිරීමක් ලෙසයි. නමුත් එය ඊට වඩා සංකීර්ණයි.
ආදායමේ අස්ථාවරත්වය: ස්ථාවර මාසික වැටුපක් ලැබෙන රැකියාවක සිට ව්යාපාරයකට පිවිසෙන විට ඇතිවන ලොකුම ගැටලුව වන්නේ ආදායම පුරෝකථනය කළ නොහැකි වීමයි. එක් මාසයක ලාභ ලැබිය හැකි අතර අනෙක් මාසයේ අලාභ ලැබිය හැකිය.
පෞද්ගලික ඉතුරුම් ආයෝජනය කිරීම: බොහෝ විට ව්යාපාරිකයෝ තම ව්යාපාරය දියුණු කිරීමට තමන් සතු පෞද්ගලික ඉතුරුම්, රක්ෂණ මුදල් හෝ විශ්රාම වැටුප් අරමුදල් පවා යොදවති. මෙහිදී ව්යාපාරික අවදානම පෞද්ගලික අවදානමක් බවට පත්වේ. ව්යාපාරය අසාර්ථක වුවහොත් එය ඔබේ අනාගත මූල්ය ආරක්ෂාවට සෘජුවම බලපායි.
අවස්ථා පිරිවැය (Opportunity Cost): ඔබ ව්යාපාරය ගොඩනඟන කාලය තුළ ඔබේ වයසේ සිටින අනෙකුත් මිතුරන් ස්ථාවර රැකියාවල ඉහළට යමින්, නිවාස මිලදී ගනිමින් සහ විනෝද වෙමින් සිටිනු දැකීමට සිදුවනු ඇත. එම මානසික පීඩනය දරාගැනීම පහසු නැත.
3. පවුල් ජීවිතය සහ සබඳතා කැප කිරීම
ව්යවසායකත්වයේදී වැඩියෙන්ම රිදවන කැපකිරීම වන්නේ පවුල වෙනුවෙන් ඇති කාලය අහිමි වීමයි.
ව්යාපාරික අවශ්යතා අනපේක්ෂිතයි. රාත්රී කාලයේ, සති අන්තයේ හෝ නිවාඩු දිනවල වුවද ව්යාපාරික ගැටලු පැන නැගිය හැකිය. ඔබ ශාරීරිකව නිවසේ සිටියද, මානසිකව ව්යාපාරය තුළ සිටීම නිසා පවුලේ සාමාජිකයන්ට ඔබව “මගහැරෙන” බවක් දැනෙන්නට පුළුවන. දරුවන්ගේ උත්සව, විවාහ උත්සව හෝ පවුලේ චාරිකා මගහැරීමට සිදුවීම සාමාන්ය දෙයක් බවට පත්වේ.
විශේෂයෙන් ලාංකීය සංස්කෘතිය තුළ, පවුලේ අය ස්ථාවරත්වය අගය කරති. ඔබ රැකියාවෙන් ඉවත් වී අවදානමක් ගන්නා විට පවුලේ අයගෙන් එල්ල වන විවේචන සහ අප්රසාදය දරාගැනීමට සිදුවීම තවත් එක් දුෂ්කරතාවයකි.
4. මානසික සහ ආවේගාත්මක කැපකිරීම්
ව්යවසායකයෙකු මුහුණ දෙන මානසික පීඩනය සහ හුදෙකලාව ගැන බොහෝ විට කතා නොකෙරේ.
තීරණ ගැනීමේ වෙහෙස (Decision Fatigue): සෑම කුඩා දෙයකටම තීරණ ගැනීම ඔබට පවරේ. වැරදුණු විට වගකීම පැවරීමට වෙනත් කිසිවෙකු නැත.
හුදෙකලාව: ඔබේ කණ්ඩායම සමඟ වුවද ඔබට සියලු සැකයන් හෝ බිය බෙදාගත නොහැක. එමෙන්ම සාමාන්ය රැකියා කරන මිතුරන්ට ඔබේ ප්රශ්න තේරුම් ගැනීමට අපහසු විය හැකිය.
ආත්ම අභිමානය සහ ව්යාපාරය: බොහෝ දෙනා ව්යාපාරයේ ජයග්රහණය හෝ පරාජය මත තමන්ගේ වටිනාකම මැනීමට පටන් ගනිති. ව්යාපාරය අසාර්ථක වන මොහොතක ඔබ “අසාර්ථක පුද්ගලයෙකු” ලෙස හැඟීමට පටන් ගැනීම දැඩි මානසික පීඩනයක් ඇති කරයි.
5. සමාජයීය සහ ජීවන රටාවේ වෙනස්කම්
ව්යාපාරයක් සාර්ථක කර ගැනීමට නම් ඔබේ පැරණි ජීවන රටාව බොහෝ දුරට වෙනස් කිරීමට සිදුවේ. මිතුරන් සමඟ ගත කළ කාලය, සාප්පු සවාරි, විනෝදාංශ සහ විවේකය ඉතා සීමිත වේ.
බොහෝ දෙනා “තාවකාලිකයි” කියා සිතා තම සෞඛ්යය, නිසි ආහාර වේල සහ නින්ද නොසලකා හරිති. නමුත් මෙය දීර්ඝකාලීන පුරුද්දක් කරගතහොත් ඔබ සාර්ථක වීමට පෙර ශාරීරිකව ඇද වැටීමට ඉඩ ඇත.
ඔබ සැබවින්ම සූදානම්ද කියා දැනගන්නේ කෙසේද?
මෙන්න ඔබ ඔබගෙන්ම ඇසිය යුතු ප්රශ්න කිහිපයක්:
මූල්ය ශක්තිය: මට අවම වශයෙන් මාස 6-12ක් ස්ථාවර ආදායමක් නොමැතිව ජීවත් විය හැකිද?
පවුලේ සහයෝගය: මම පවුලේ අය සමඟ ව්යාපාරය නිසා ඇතිවිය හැකි කාලය සහ මූල්ය වෙනස්කම් ගැන අවංකව කතා කර තිබේද?
පීඩනය දරාගැනීම: දැඩි අවිනිශ්චිතතාවයක් හමුවේ මගේ මානසික සමබරතාවය පවත්වා ගත හැකිද?
සබඳතා: ඇතැම් සබඳතා බිඳ වැටුණත් හෝ ඇතැමුන් මාව වැරදියට තේරුම් ගත්තත් මම මේ ගමන ඉදිරියටම යනවාද?
කැපකිරීම සහ ස්වයං-විනාශය අතර වෙනස
සියලුම කැපකිරීම් “වීරකම්” නොවේ. සමහර කැපකිරීම් අනවශ්යයි. දවසේ පැය 24ම වැඩ කිරීමෙන් පමණක් ව්යාපාරය සාර්ථක නොවේ. සෞඛ්යය විනාශ කරගැනීම කැපවීමක් නොව අමනෝඥකමකි. සැබෑ සූදානම යනු:
කැපකිරීමක් අවශ්ය වන්නේ කුමන අවස්ථාවේදැයි දැන ගැනීම.
පෞද්ගලික සීමාවන් (Boundaries) ආරක්ෂා කර ගැනීම.
සමබරතාවයක් ඇති කරගැනීමට උත්සාහ කිරීම.
ව්යවසායකත්වයට සූදානම් වීම යනු බියක් නොමැති වීම නොවේ. එහි අර්ථය වන්නේ ඉදිරියේ ඇති අභියෝග ගැන අවබෝධයෙන්, සැලසුම් සහගතව සහ අවංකව එම ගමනට අවතීර්ණ වීමයි.
ඔබ මූල්ය අවිනිශ්චිතතාවයට විනයගරුකව මුහුණ දීමටත්, පවුලේ පීඩනය සන්නිවේදනයෙන් විසඳීමටත්, මානසික ආතතිය ස්වයං-අවබෝධයෙන් පාලනය කිරීමටත් සූදානම් නම්, ඔබ ව්යවසායකත්වයේ සාර්ථකත්වය කරා යන සැබෑ මාර්ගයට අවතීර්ණ වී ඇත. මතක තබා ගන්න, සාර්ථකත්වය පවත්වා ගන්නේ ඔබේ ආශාව (Passion) පමණක් නොව, ඔබේ සූදානම (Preparedness) මගිනි.
මෙම ලිපිය ව්යාපාරික ලෝකයට පිවිසීමට සිටින ඔබේ මිතුරන් සමඟ බෙදා ගන්න. ඔබට මෙම කැපකිරීම් ගැන දැනෙන දේ පහතින් කමෙන්ට් කරන්න.
ඔබට ඔබේ ව්යාපාරය සඳහා මූල්ය සැලසුමක් හෝ අවදානම් කළමනාකරණ උපදෙස් අවශ්යද? එසේ නම් අපගේ ඊළඟ ලිපියෙන් ඒ ගැන කතා කරමු.
