ව්යවසායකත්වය යනු හුදෙක් ලාභය මත පදනම් වූ ව්යාපාරයක් පවත්වාගෙන යාම පමණක් නොව, නොහැකියැයි සම්මත දේ හැකි කර පෙන්වීමේ කලාවකි. අද වන විට ලොව පුරා කතාබහට ලක්වන දැවැන්තම ව්යවසායකත්ව පුවත වන්නේ Elon Musk සහ ඔහුගේ SpaceX සමාගම විසින් මෙහෙයවනු ලබන ‘සඳ මත ස්වයං-වර්ධනය වන නගරයක්’ (Self-sustaining City on the Moon) ගොඩනැගීමේ අභිලාෂකාමී ව්යාපෘතියයි.
මෙම ලිපියෙන් අප බලාපොරොත්තු වන්නේ Elon Musk ගේ මෙම සඳ ගමන පිළිබඳ නවතම දත්ත විශ්ලේෂණය කරමින්, එමගින් ශ්රී ලාංකේය ව්යවසායකයන්ට ලබාගත හැකි ආදර්ශ සහ අවස්ථාවන් මොනවාදැයි විමසා බැලීමයි.
Read more about Elon Musk 👇🏼
Elon Musk ගේ ‘Moon City’ ව්යාපෘතිය: නවතම දත්ත
පසුගිය කාලය පුරාම අඟහරු ලෝකය (Mars) තම ප්රධාන ඉලක්කය කරගත් Elon Musk, 2026 වසරේ මුල් භාගයේදී සිය ප්රමුඛතාවය සඳ වෙත යොමු කරන බව ප්රකාශ කළේය. මීට ප්රධානතම හේතුව වන්නේ තාක්ෂණික සහ ප්රායෝගික පහසුවයි.
- කාලරාමුව: SpaceX සමාගම 2027 මාර්තු මාසය වන විට සිය ප්රථම නියමුවන් රහිත යානය සඳ මත ගොඩබැස්වීමට සැලසුම් කර ඇත.
- ප්රවාහන වාර ගණන: පෘථිවියේ සිට අඟහරු වෙත යා හැක්කේ ග්රහලෝක පෙළගැසෙන සෑම මාස 26 කට වරක් පමණි. නමුත් සඳ වෙත සෑම දින කිහිපයකට වරක් රොකට් දියත් කළ හැකි අතර ගමනට ගත වන්නේ දින තුනක් වැනි කෙටි කාලයකි.
- ඉලක්කය: ඉදිරි වසර 10 ක් ඇතුළත සඳ මත ස්වයංපෝෂිත නගරයක් බිහිකිරීම Elon Musk ගේ අරමුණයි.
- Starship යානය: මේ සඳහා යොදාගන්නා Starship යානය ටොන් 100 කට වඩා වැඩි භාණ්ඩ ප්රමාණයක් සඳ මතට රැගෙන යාමේ හැකියාවෙන් යුක්තය.
සඳ මත ව්යවසායකත්ව අවස්ථා
Elon Musk ගේ මෙම ගමන හුදෙක් විද්යාත්මක ගවේෂණයක් නොවේ; එය නවතම ආර්ථික කලාපයක (Space Economy) ආරම්භයයි. සඳ මත නගරයක් ඉදිවන විට එහි මූලික අවශ්යතා සපුරාලීමට දැවැන්ත සැපයුම් දාමයක් අවශ්ය වේ:
- AI සහ දත්ත මධ්යස්ථාන: Elon Musk විසින් සිය xAI සමාගම හරහා සඳ මත බලශක්ති කාර්යක්ෂම දත්ත මධ්යස්ථාන පිහිටුවීමට සැලසුම් කර ඇත.
- නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රය: සඳෙහි ඇති සම්පත් භාවිතා කරමින් චන්ද්රිකා නිෂ්පාදනය කිරීමේ කර්මාන්තශාලා පිහිටුවීම මෙහි තවත් අරමුණකි.
- බලශක්තිය: චන්ද්ර පෘෂ්ඨය මත සූර්ය පැනල සහ කුඩා න්යෂ්ටික ප්රතික්රියාකාරක ස්ථාපනය කිරීමේ අවශ්යතාවය මතු වී ඇත.
ශ්රී ලාංකේය ව්යවසායකයන්ට මෙයින් ඇති වැදගත්කම කුමක්ද?
අප වැනි රටක ව්යවසායකයෙකුට සඳ මත රොකට් යැවීම සිහිනයක් විය හැකිය. නමුත් Elon Musk ගේ ව්යවසායකත්ව දර්ශනය (Philosophy) අපේ ව්යාපාරික ක්ෂේත්රයට අත්යවශ්ය පාඩම් කිහිපයක් කියා දෙයි.
1. “නොහැකිය” යන්න ප්රතික්ෂේප කිරීම
2002 වසරේදී SpaceX ආරම්භ කරන විට බොහෝ දෙනා කීවේ රොකට් විද්යාව පෞද්ගලික අංශයට කළ නොහැකි දෙයක් බවයි. Elon Musk ගේ පළමු රොකට් දියත් කිරීම් තුනම අසාර්ථක විය. ඔහු බංකොලොත් වීමේ අද්දර සිටියද පසුබට වූයේ නැත. ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන ආර්ථික පසුබිම හමුවේ පසුබසින ව්යවසායකයන්ට මස්ක්ගේ ‘නොසැලෙන ධෛර්යය’ (Resilience) මහඟු ආදර්ශයකි.
2. ගැටලුවක මූලධර්මය වෙත යාම (First Principles Thinking)
Elon Musk ව්යාපාරයක් ආරම්භ කරන්නේ එහි පවතින සම්ප්රදායික මිල දෙස බලා නොවේ. ඔහු රොකට්ටුවක් සෑදීමට අවශ්ය අමුද්රව්යවල (ඇලුමිනියම්, තඹ, කාබන් ෆයිබර්) වෙළඳපල මිල ගණනය කර, ඒවා එකලස් කිරීමට යන පිරිවැය අවම කර ගන්නේ කෙසේදැයි සොයා බැලීය. ශ්රී ලංකාවේ ව්යවසායකයන් ද සිය නිෂ්පාදන සඳහා යන පිරිවැය (Cost Structure) මෙලෙස මුල සිටම විග්රහ කරන්නේ නම්, ගෝලීය වෙළඳපල ජය ගැනීම අපහසු නැත.
3. ගෝලීය දැක්මක් සහිත දේශීය ව්යාපාර
අපි බොහෝ විට ව්යාපාරයක් කරන්නේ ලංකාව තුළ පමණක් සීමා වෙමිනි. නමුත් Elon Musk පෙන්වා දෙන්නේ පෘථිවිය පවා දැන් කුඩා වැඩි බවයි. ශ්රී ලාංකික තරුණ ව්යවසායකයන් කෘත්රිම බුද්ධිය (AI), මෘදුකාංග සංවර්ධනය (Software Development) හෝ තිරසාර කෘෂිකර්මාන්තය වැනි ක්ෂේත්ර ඔස්සේ ගෝලීය සැපයුම් දාමයට (Global Supply Chain) සම්බන්ධ වීමට උත්සාහ කළ යුතුය. Elon Musk ගේ සඳ ගමනට අවශ්ය මෘදුකාංග විසඳුමක් ශ්රී ලංකාවෙන් ඉදිරිපත් කළ නොහැකි යැයි පැවසිය හැක්කේ කාටද?
ව්යවසායකත්වයේ නව මානය: දත්ත සහ තාක්ෂණය
වර්තමාන වෙළඳපල දත්ත අනුව SpaceX හි වටිනාකම ඩොලර් බිලියන සිය ගණනක් ඉක්මවා ගොස් ඇත. Elon Musk සිය මූල්ය ශක්තිය ගොඩනගා ගත්තේ Starlink වැනි සන්නිවේදන පද්ධති හරහා ලොවටම අන්තර්ජාලය ලබා දීමෙනි. ශ්රී ලංකාවේ ව්යවසායකයන් ද සාම්ප්රදායික සිල්ලර වෙළඳාමෙන් ඔබ්බට ගොස් තාක්ෂණය පදනම් කරගත් ව්යාපාර (Tech-based Ventures) වෙත යොමු විය යුතුය.
“අපිව අඩපණ කරන්නේ අපේ සම්පත් හිඟකම නෙවෙයි, අපේ අභිලාෂයන්හි හිඟකමයි.”
ශ්රී ලංකාවේ උපන් තරුණ ව්යවසායකයෙකුට Elon Musk ගේ සඳ ගමන දෙස බලා මෙසේ සිතිය හැකිය: “ඔහුට හඳ මත නගරයක් හැදිය හැකි නම්, මට මගේ රටේ නිෂ්පාදනයක් ලෝක වෙළඳපලට යැවිය නොහැකි ඇයි?”
Elon Musk යනු හුදෙක් මුදල් හඹා යන පුද්ගලයෙක් නොවේ; ඔහු මානව වර්ගයාගේ අනාගතය සුරක්ෂිත කිරීම වෙනුවෙන් දැවැන්ත අවදානම් ගන්නා ව්යවසායකයෙකි. ශ්රී ලංකාවේ ව්යවසායකත්ව පද්ධතියට ද අවශ්ය වන්නේ එවැනි දූරදර්ශී (Visionary) නායකයන්ය. රජය හෝ පද්ධතිය නිවැරදි වන තෙක් බලා නොසිට, පවතින තාක්ෂණය භාවිතා කරමින් ලෝකය දෙසට පියවර තැබීම මස්ක්ගෙන් අපට ගත හැකි ලොකුම පාඩමයි.
සඳ ගමන යනු Elon Musk ගේ ගමනක් පමණක් නොව, එය මනුෂ්ය වර්ගයාගේම නව පිම්මකි. ඒ පිම්මේදී ශ්රී ලාංකික අපටත් හිමිකම් කිව හැකි කොටසක් පවතින බව අමතක නොකළ යුතුය.
